Giải đáp thắc mắc thị trường chứng khoán, giải đáp về cổ phiếu, cổ tức, cách nhận cổ tức

Đầu tư chứng khoán sẽ vô cùng mạo hiểm và liều lĩnh khi bạn chưa nắm rõ kiến thức căn bản lẫn chuyên cao. Qua bài viết này, L2R sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc thị trường chứng khoán cùng với giải đáp về cổ tức, cổ phiếu để hiểu rõ về môn đầu tư này.

tìm hiểu giao dịch chứng khoán
tìm hiểu giao dịch chứng khoán

1. Chứng khoán là gì? 

Chứng khoán là gì
Chứng khoán là các loại giấy tờ có giá khác nhau được các tổ chức phát hành theo quy định.

Chứng khoán là bằng chứng xác nhận sở hữu hợp pháp của người sở hữu. Quyền sở hữu được xác nhận đối với tài sản, phần vốn của công ty, tổ chức đã phát hành.

Có 2 dạng chứng khoán là dữ liệu điện tử gồm:

  • Chứng chỉ quỹ (trái phiếu, cổ phiếu, chứng khoán phát sinh).
  • Chứng chỉ bút toán ghi sổ.

2. Đầu tư chứng khoán là gì?

Đầu tư chứng khoán là hành động có chủ đích với những tính toán kỹ lưỡng chứ không phải hành động mang phần cảm tính. Bạn phải nắm rõ mục đích của việc đầu tư, lên kế hoạch và cách triển khai các khoản đầu tư sao cho hợp lý và hiệu quả.

Tham gia đầu tư chứng khoán là việc mua lại cổ phần và trở thành cổ đông trong doanh nghiệp đó. Nhà đầu tư trong chứng khoán là những người trực tiếp đứng tên cổ phần đại diện cho quyền sở hữu hợp pháp của doanh nghiệp.

Bên cạnh lợi nhuận thu được, đầu tư chứng khoán cũng có những rủi ro đi kèm, nổi bật nhất là rủi ro hệ thống.

Rủi ro hệ thống là các yếu tố ảnh hưởng đến phân khúc thị trường chứng khoán và kinh tế có thể kể đến như: rủi ro lạm phát, rủi ro tiền tệ, rủi ro lãi suất hay rủi ro chính trị.

3. Các thuật ngữ trong chứng khoán nhà đầu tư cần phải biết

Các thuật ngữ chứng khoán
Các thuật ngữ chứng khoán nhà đầu tư cần phải biết

3.1. Chỉ số chứng khoán thế giới 

Chỉ số chứng khoán thế giới là thống kê giá trị phản ánh tình hình, trạng thái của thị trường cổ phiếu thế giới, được tổng hợp từ danh mục cổ phiếu theo phương pháp tính nhất định.

Danh mục cổ phiếu có thể niêm yết tại cùng một sở giao dịch chứng khoán, cùng mức vốn hóa thị trường hay cùng ngành.

Chỉ số chứng khoán do thể chế tài chính của đất nước đó đề ra.

3.2. Chứng khoán có thể chuyển đổi

Chứng khoán có thể chuyển đổi là những chứng khoán cho phép người nắm giữ có thể thay đổi thành một chứng khoán khác, tùy vào điều kiện và lựa chọn nhất định.

Loại chứng khoán có thể chuyển đổi thường được sử dụng là:

  • Cổ phiếu: là chứng khoán được phát hành để xác nhận quyền sở hữu cổ phần. Trong đó cổ phần là nguồn vốn của một tổ chức doanh nghiệp được chia thành các phần bằng nhau.
  • Trái phiếu: là loại chứng khoán xác nhận nợ và nghĩa vụ phải trả của tổ chức phát hành.

3.3. Phân biệt công ty chứng khoán và sàn giao dịch chứng khoán

Phân biệt công ty chứng khoán và sàn giao dịch chứng khoán
Công ty chứng khoán là tổ chức hoạt động kinh doanh chứng khoán có tư cách pháp nhân

Công ty chứng khoán là tổ chức hoạt động kinh doanh chứng khoán. Công ty có tư cách pháp nhân, bao gồm:

  • Tư vấn đầu tư chứng khoán
  • Môi giới chứng khoán
  • Bảo lãnh phát hành chứng khoán
  • Tự doanh chứng khoán.

Sàn giao dịch chứng khoán là hình thức sàn trung gian, cung cấp các dịch vụ cho người mua bán cổ phiếu và người môi giới cổ phiếu. Đây là nơi trao đổi trái phiếu, cổ phiếu và các loại chứng khoán khác.

Sàn giao dịch chứng khoán còn cung cấp các dịch vụ khác cho:

  • Việc thu hồi chứng khoán.
  • Phát hành chứng khoán.
  • Chi trả lợi tức và cổ tức.

Những hình thức giao dịch trên sàn chứng khoán bao gồm:

  • Chứng chỉ quỹ
  • Cổ phiếu do công ty phát hành
  • Trái phiếu
  • Các sản phẩm hợp tác đầu tư

3.4. Thị trường chứng khoán

Thị trường CK là nơi diễn ra hoạt động mua bán, chuyển nhượng và trao đổi các loại CK
Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra hoạt động mua bán, chuyển nhượng và trao đổi các loại chứng khoán

Trong chứng khoán, nhà đầu tư cần nắm và đánh giá được thị trường một cách nhanh chóng và chính xác. Vậy thị trường chứng khoán là gì?

READ:  Bảng giá chứng khoán là gì? Bảng giá chứng khoán nào tốt nhất?

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra hoạt động mua bán, chuyển nhượng và trao đổi các loại chứng khoán như:

  • Cổ phiếu
  • Chứng chỉ quỹ đầu tư
  • Trái phiếu
  • Chứng khoán phái sinh

Đây là việc làm kiếm lời hoặc muốn điều hành doanh nghiệp, bằng cách thay đổi chủ thể nắm giữ chứng khoán. Nắm được thị trường chứng khoán giúp chủ đầu tư huy động được vốn, khả năng sinh lời cao.

Thị trường chứng khoán bao gồm:

  • Thị trường chứng khoán sơ cấp (primary market). Hay còn được gọi là thị trường cấp một: là thị trường mua, bán các loại chứng khoán mới phát hành.

Tại thị trường chứng khoán sơ cấp, nhà phát hành đóng vai trò là người huy động vốn, còn người mua đóng vai trò là nhà đầu tư. Nhà phát hành trong chứng khoán ở đây có thể hiểu là Chính quyền địa phương hoặc Chính Phủ.

Tiền bán chứng khoán sẽ thuộc về nhà phát hành nhằm giải quyết vấn đề thêm vốn xây dựng công trình hay thiết hụt ngân sách.

  • Thị trường chứng khoán thứ cấp hay còn gọi là Secondary. Đây là thị trường mà chứng khoán được mua đi bán lại giữa các nhà đầu tư sau khi đã được phát hành lần đầu tại thị trường sơ cấp.
  • Mục tiêu chủ yếu của thị trường thứ cấp là tạo tính thanh khoản.

Tiền thu được từ việc mua bán chứng khoán không thuộc về nhà phát hành mà thuộc về nhà đầu tư chứng khoán (tức người mua).

3.5. Bán khống chứng khoán

Short Sale là hình thức người bán không sở hữu khi giao dịch
Short Sale hay bán khống chứng khoán là hình thức người bán không sở hữu khi giao dịch chứng khoán

Short Sale hay bán khống chứng khoán là hình thức người bán không sở hữu khi giao dịch chứng khoán. Họ có thể mượn chứng khoán để bán và kiếm lợi nhuận. Lợi nhuận được sinh ra bằng cách mua, trả lại chứng khoán khi chứng khoán giảm.

3.6. EPS là gì?

EPS là thu nhập trên mỗi cổ phiếu, được tính bằng tổng lợi nhuận chia cho tổng số cổ phiếu. Chỉ số EPS có liên quan chặt chẽ đến P/E. Thông qua P/E, bạn có thể biết cổ phiếu đắt hay rẻ một cách tương đối. Do P/E biết cổ phiếu có giá gấp bao nhiêu lần thu nhập của nó.

3.7. ROE là gì?

ROE trong đầu tư chứng khoán được hiểu là tỷ số thu nhập ròng trên vốn chủ sở hữu. ROE ảnh hưởng lớn đến giá trị cổ phiếu, một cổ phiếu tốt là khi có ROE cao.

3.8. Sóng Elliott

Sóng Elliott là công cụ phân tích kỹ thuật cao cấp, giúp bạn xác định các nhịp của giá trong mỗi đợt tăng, giảm.

3.9. Online Trading

Online Trading là hình thức giao dịch trực tuyến, thông qua việc đặt lệnh trên điện thoại có kết nối internet.

3.10. Vượt đỉnh 

Vượt đỉnh là thời điểm cổ phiếu vượt đỉnh cũ rất mạnh, đây kỹ thuật chọn điểm mua hiệu quả nếu biết cách chọn đúng mã cổ phiếu và nắm được xu hướng thị trường.

3.11. Yết giá

Yết giá là đơn vị niêm yết giá trị chứng khoán theo quy định, thấp nhất là 10 đồng theo quy định 2016.

3.12. Xu hướng giá

Xu hướng giá là những biến động ngẫu nhiên trong thị trường chứng khoán, có thể là tăng, giảm hoặc bình ổn.

Xác định được xu hướng giá giúp nhà đầu tư có cách tính phù hợp như: Bán khi cổ phiếu có xu hướng giảm, mua trong lúc cổ phiếu tăng giá và không giao dịch khi chứng khoán bình ổn.

4. Giải thích về cổ tức

Cổ tức có ý nghĩa rất quan trọng với các nhà đầu tư chứng khoán. Nó là một trong các yếu tố phản ánh tình hình hoạt động của doanh nghiệp, giúp nhà đầu tư định giá cổ phiếu để có thể định hình được chiến lược đầu tư cho riêng mình. Bài viết này sẽ cung cấp những khái niệm đầy đủ về cổ tức là gì, cách tính cổ tức và các vấn đề khác liên quan đến chia cổ tức.

Cổ tức là gì? Phân loại cổ tức.

Cổ tức là một phần lợi nhuận sau thuế mà công ty cổ phần chia cho các cổ đông. Cổ tức có thể được trả bằng tiền hoặc bằng cổ phiếu.

Số tiền được chi trả cho cổ tức sẽ được công bố trong Đại Hội Cổ Đông của công ty mà bạn mua cổ phiếu. Mình lấy ví dụ là Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB) chẳng hạn:

Vietcombank công bố tỷ lệ chi trả cổ tức trong Đại hội cổ đông
Vietcombank công bố tỷ lệ chi trả cổ tức trong Đại hội cổ đông

Lợi nhuận sau thuế năm 2019 của VCB là hơn 18 nghìn tỷ đồng. Phần lợi nhuận này sẽ được chi trả cho nhiều hạng mục như các bạn thấy từ mục 4 đến mục 9. Trong đó chi trả cho cổ tức là 2,967 tỷ đồng, chiếm khoảng 16.4% tổng lợi nhuận sau thuế.

Phân loại cách chia cổ tức.

Có 2 cách chia cổ tức cơ bản là Cổ tức tiền mặt và Cổ tức cổ phiếu.

READ:  10+ Cách Kiếm Tiền Từ Lập Trình Web ? Lập Trình Viên Kiếm Tiền Từ Lập Trình Như Thế Nào

Cổ tức tiền mặt là gì?: Là cách chia lợi nhuận cho các cổ đông bằng tiền. Hình thức này có ưu điểm là Cổ đông nhận được tiền thực tế từ hoạt động kinh doanh của công ty. Nhưng hạn chế của nó là làm giảm dòng vốn tái đầu tư của công ty, do đó có thể làm chậm quá trình tăng trưởng của công ty đó. Cổ tức tiền mặt còn được gọi với những tên khác như: Chi trả cổ tức bằng tiền mặt, Tạm ứng cổ tức bằng tiền, …

Cổ tức cổ phiếu: Hay còn gọi bằng những cái tên khác như thưởng bằng cổ phiếu, cổ tức bằng cổ phiếu. Đây thực chất là hình thức pha loãng giá trị bằng cách phát hành thêm cổ phiếu. Số cổ phiếu phát hành thêm này sẽ được trả cho cổ đông theo tỉ lệ. Còn phần lợi nhuận sẽ được công ty giữ lại để tái đầu tư.

Ví dụ: Một công ty công bố chia cổ tức cho cổ tức cho cổ đông theo tỷ lệ 10% (hoặc cách gọi khác trả cổ tức bằng cổ phiếu theo tỷ lệ 10:1, hoặc nếu cổ công sở hữu 10 cổ phiếu thì sẽ nhận được 1 cổ phiếu thưởng). Giá thị trường của cổ phiếu công ty đó đang là 30,000đ/cp. Sau khi chia, 1 cổ phiếu giá 30,000đ được phân tách thành 1.1 cổ phiếu cũng có giá trị là 30,000đ. Vậy 1 cổ phiếu mới sẽ có giá là 30,000/1.1=27,300đ.

Ưu điểm của hình thức trả cổ tức này là công ty có thêm nguồn tiền để tái đầu tư. Tuy nhiên đó cũng chỉ là thể hiện trên sổ sách. Hình thức này chỉ thực sự phát huy tác dụng khi doanh nghiệp sử dụng tốt nguồn vốn và thị trường đang đi lên (bull market).

Cách tra cứu thông tin trả cổ tức và lịch trình trả cổ tức.

Nhà đầu tư có thể tra cứu thông tin trả cổ tức của doanh nghiệp thông qua 2 văn bản.

  • Nghị quyết Đại hội cổ đông năm trước (Kế hoạch)
  • Nghị quyết Đại hội cổ đông năm hiện tại (Thực hiện)

Thứ nhất, trong Nghị quyết Đại hội cổ đông hằng năm, doanh nghiệp đã có kế hoạch chi trả cổ tức cho năm đó. Dưới đây là Nghị quyết Đại hội cổ đông của Công ty Nhiệt điện Hải Phòng (HND) năm 2019. Theo như Nghị quyết, công ty dự định sẽ trả cổ tức bằng 7.5% vốn điều lệ.

Thứ hai, trong Nghị quyết Đại hội cổ đông năm hiện tại (2020), doanh nghiệp sẽ chốt phương thức và tỉ lệ chi trả cổ tức dựa trên phần lợi nhuận của năm trước (2019). Dưới đây là Nghị quyết đại hội cổ đông thường niên của Công ty Nhiệt điện Hải Phòng được tổ chức vào ngày 05/06/2020. Theo Nghị quyết thì công ty quyết định chi trả cổ tức dựa trên phần lợi nhuận của năm 2019 là 16% vốn điều lệ.

Thứ 3, bạn lưu ý rằng ở Đại hội cổ đông của HND đã chốt trả cổ tức bằng 16% vốn điều lệ nhưng công ty có thể sẽ không trả 1 lần. Như trường hợp Công ty Nhiệt điện Hải Phòng này, ở Nghị quyết HĐQT ngày 15 tháng 6 năm 2020 quyết định trả cổ tức 2019 lần 1 là 11% vốn điều lệ. Và thường là khi công ty công bố Nghị quyết HĐQT thì cổ tức sắp được chia.

Thứ 4, thông báo từ Trung tâm Lưu ký Chứng khoán(VSD). Thông báo về Ngày đăng ký cuối cùng và chốt danh sách cổ đông được nhận cổ tức. Bên công ty niêm yết sẽ lên Phòng đăng ký của Trung tâm lưu ký chứng khoán để làm thủ tục. Hồ sơ bao gồm nghị quyết và biên bản của Đại hội đồng cổ đông thường niên, nghị quyết và biên bản họp hội đồng quản trị và một số đơn từ khác. Khi được Trung tâm lưu ký thông qua, công ty niêm yết và sở giao dịch sẽ nhận được thông báo. Thông tin sẽ được công bố trên website của VSD.

Thứ 5, sau khi Trung tâm lưu ký chứng khoán thông báo là đã thông qua kế hoạch trả cổ tức của công ty niêm yết. Đồng thời công ty niêm yết cũng phải gửi Văn bản phê duyệt thanh toán cổ tức đến Sở giao dịch chứng khoán. Sở giao dịch sẽ đưa ra thông báo với toàn thị trường. Nội dung quan trọng nhất của thông báo này chính là Ngày giao dịch không hưởng quyền (ngày mà giá cổ phiếu sẽ bị điều chỉnh giảm nếu trả cổ tức tiền mặt hoặc bị chia giá nếu trả cổ tức cổ phiếu)

Các cách chia cổ tức phổ biến hiện nay.

Hiện nay, các công ty niêm yết có thể lựa chọn một tron bốn kiểu chia cổ tức như sau:

  • Chia cổ tức bằng tiền mặt
  • Chia cổ tức bằng cổ phiếu
  • Chia cổ tức bằng cả tiền mặt lẫn cổ phiếu
  • Không chia (có thể do công ty đang bị lỗ hoặc bù lỗ lũy kế)

Việc chia cổ tức theo cách nào và với tỷ lệ bao nhiêu được ĐHCĐ thường niên thông qua trên cơ sở số lợi nhuận sau thuế đã được kiểm toán.

HPG chia cổ tức bằng tiền và cổ phiếu
HPG trả cổ tức 2019 bằng cả tiền mặt và cổ phiếu

Đối với những nhà đầu tư đang theo đuổi chiến lược “nhận cổ tức” thì sẽ phù hợp với những công ty có định hướng ổn định và tỷ lệ ” Cổ tức tiền mặt/Lợi nhuận sau thuế” lớn.

READ:  7 Game Mobile Chơi Game Nào Kiếm Tiền Mặt Thật Uy Tín 2021, Chơi Game Kiếm Tiền Thật Trên Mạng Uy Tín 2021

Ngược lại, những công ty có tham vọng tăng trưởng mạnh trong tương lai thì tỷ lệ “cổ tức tiền mặt/LNST” thường rất nhỏ, phần lớn lợi nhuận được giữ lại để tái đầu tư. Những công ty này sẽ phù hợp với các nhà đầu tư hoặc quỹ đầu tư ưa thích chiến lược tăng trưởng. Trên thực tế, một số công ty niêm yết còn không hề trả tiền mặt cho cổ đông.

Cách tính cổ tức tiền mặt: Cách tính cổ tức luôn dựa trên cơ sở mệnh giá gốc của cổ phiếu. Theo qui định của Việt Nam hiện nay, mệnh giá gốc là 10,000 VNĐ. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng việc trả cổ tức dựa trên giá thị trường của cổ phiếu.

Ví dụ HND chi trả cổ tức tiền mặt 16% thì ta hiểu là 16% của 10,000VNĐ là 1,600VND chứ không phải 16% của thị giá cổ phiếu HND.

Cách tính cổ tức cổ phiếu: Nếu doanh nghiệp trả cổ tức bằng cổ phiếu, ta thường thấy thông báo kiểu theo tỷ lệ như. Công ty X chi trả cổ tức cổ phiếu năm 2020 theo tỷ lệ 100:30 chẳng hạn. Ta có thể hiểu là, nếu bạn đang nắm giữ 100 cổ phiếu của công ty đó thì sẽ được nhận thêm 30 cổ phiếu nữa. Và giá cổ phiếu sẽ bị điều chỉnh, bạn có thể đọc thêm bài viết : Giá điều chỉnh trong ngày giao dịch không hưởng quyền để hiểu rõ hơn.

Cách gọi khác của tỷ lệ chia cổ tức là gì ?.

Đối với cổ tức tiền mặt:

Khi trả cổ tức tiền mặt, trong các văn bản công bố thường ghi tỷ lệ phần trăm của mệnh giá hoặc vốn điều lệ. Về bản chất là chúng giống nhau. Vì vốn điều lệ = Mệnh giá x Số lượng cổ phiếu.

PVI trả 1 phần lợi nhuận 2019 bằng tiền mặt với tỷ lệ 22.5% mệnh giá

Ảnh: PVI trả cổ tức 2019 bằng tiền mặt với tỷ lệ 22.5% mệnh giá

Hiện nay theo luật chứng khoán Việt Nam quy định mệnh giá cổ phiếu khi niêm yết là 10,000 VNĐ. Vậy ví dụ 1 công ty bảo trả cổ tức tiền mặt 20% mệnh giá hoặc 20% vốn điều lệ thì ta có thể hiểu là họ trả 2000 VND cho mỗi cổ phiếu bạn đang sở hữu.

Đối với cổ tức cổ phiếu:

Cách gọi khi chi trả cổ tức cổ phiếu thường có 2 kiểu. Thứ nhất là theo tỷ lệ. Ví dụ MWG trả cổ tức bằng cổ phiếu 30% thì tức là cổ đông sẽ được nhận thêm 3 cổ phiếu nếu đang sở hữu 10 cổ phiếu MWG. Thứ 2 là cách gọi theo tỷ lệ. chẳng hạn công ty FPT trả cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 1000 : 280. Chúng ta sẽ hiểu cách tính cổ tức trong trường hợp này là nếu cổ đông đang sở hữu 1000 cổ phiếu FPT thì sẽ được nhận thêm 280 cổ phiếu nữa.

Số đợt trả cổ tức năm tài chính và số lần trả cổ tức năm dương lịch là gì?

Số đợt trả cổ tức trong năm tài chính: Theo Luật chứng khoán, Đại hội cổ đông thường niên chỉ công bố loại hình chia cổ tức và tỷ lệ chia cổ tức trong năm tài chính là bao nhiêu mà thôi. Còn việc chia thành mấy đợt, thời gian chốt danh sách cổ đông, thời gian thanh toán là do Hội đồng quản trị ra quyết định. Trên thực tế thống kê thì thường các công ty niêm yết sẽ trả cổ tức thành 1 hoặc 2 lần mỗi năm, rất ít công ty lựa chọn trả thành 3 hay 4 lần vì sẽ mất rất nhiều thời gian làm hồ sơ.

Số lần trả cổ tức trong năm dương lịch: Lưu ý là năm tài chính và năm dương lịch có thể trùng nhau hoặc không. Nhưng số lần trả cổ tức trong năm dương lịch khác với số đợt trả cổ tức trong năm tài chính. Sau khi kết thúc năm tài chính, công ty niêm yết sẽ công bố báo cáo tài chính đã được kiểm toán và Đại hội cổ đông sẽ thông qua tờ trình phương án chia cổ tức của năm tài chính đó. Tuy nhiên, đại hội cổ đông sẽ được tổ chức vào năm sau. Ví dụ: cổ tức trong năm dương lịch 2020 mà cổ đông được nhận sẽ dựa trên kết quả kinh doanh của năm tài chính 2019 đã được kiểm toán và có thể được chia thành các đợt. Thường thì việc trả cổ tức sẽ thông báo theo năm dương lịch để tiện theo dõi.

nguyên tắc chia cổ tức là gì?

Ảnh: Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, mã cổ phiếu PLX. Đại hội cổ đông 2020 thống nhất trả cổ tức cho năm tài chính 2019 là 30%. Lộ trình thực hiện trong năm dương lịch 2020 là 2 lần trả cổ tức lần lượt là 20% mệnh giá và 10% mệnh giá.

Tóm lại, trong bài viết này bạn cần nắm được:

  1. Cổ tức là gì? Phân loại cổ tức tiền mặt và cổ tức cổ phiếu
  2. Cách tra cứu thông tin trả cổ tức và lịch trình trả cổ tức
  3. Cách chia cổ tức và nguyên tắc tính cổ tiền mặt
  4. Các cách gọi của chia cổ tức
  5. Số đợt chia cổ tức năm tài chính và số lần chia năm dương lịch

Trên đây là toàn bộ bài viết về cổ tức và cách tính cổ tức được chia khi nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu của một công ty bất kỳ. Nếu bạn có thắc mắc gì cần giải đáp thì có thể liên hệ mình hoặc để lại lời nhắn bên dưới bài viết.

 

 

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: kiếm tiền

Bài viết hay nhất