Các nhà Khai sáng

Bạn đang xem: Các nhà Khai sáng Tại l2r.vn
Các nhà Khai sáng

Lịch sử

Vônte

VÔNTE:

 

(Voltaire; tên thật: François Marie Arouet; 1694 – 1778), nhà văn, nhà triết học Pháp, sinh ở Pari trong một gia đình tư sản phong lưu. Sau khi tốt nghiệp trung học, từ chối không học luật theo ý muốn của gia đình. Làm việc một thời gian ngắn trong ngành ngoại giao và toà án. Bắt đầu sự nghiệp văn chương bằng những bài thơ trào phúng, châm biếm các nhân vật tai to mặt lớn. Hai lần bị bắt giam vào ngục Baxti (Bastille). Sau khi được tha, sang Anh. Năm 1729, trở về nước, mang theo những ấn tượng tốt đẹp về nước Anh. Sau vở bi kịch “Ơđip” (1718), viết anh hùng ca “La Hăngriat” (1728), tập “Luận về sử thi” (1728), một số vở bi kịch bắt nguồn cảm hứng từ Sêchxpia (W. Shakespear), vv. Xuất bản bí mật một số công trình triết học và sử học, bắt tay viết “Thế kỉ của Lu-i XIV” (1751). Bị đàn áp phải bỏ trốn, đến sống tại nhà bà Đuy Satơlê (du Châtelet) ở Xirây (Cirey). Từ 1734 đến 1744, viết một số tác phẩm triết học và hàng loạt bi kịch, hài kịch. Những năm 1744 – 47, về triều đình làm quan ngự sử, gia nhập Viện Hàn lâm. Tháng 7.1750, nhận lời mời của vua Phổ Frêđêrich II (Frédéric II) sang Pôtxđam (Potsdam). Năm 1753, mâu thuẫn với vua Phổ, trở về Pháp. Thời gian này, ông có hai truyện nổi tiếng “Zađich hay số mệnh” (1747), “Canđiđơ hay chủ nghĩa lạc quan” (1759). Từ 1760, sống tại Fecnây (Ferney) ở biên giới Pháp – Thuỵ Sĩ, tiếp tục viết truyện và sáng tác kịch. Năm 1778, về Pari và mất tại đó. Vônte là một trong những ngọn cờ của phong trào Ánh sáng Pháp thế kỉ 18.



Vônte

Ruxô J. J.

RUXÔ J. J. :

(Jean – Jacques Rousseau; 1712 – 78), nhà triết học, nhà văn, nhà sân khấu; một trong những ngọn cờ tư tưởng của thế kỉ Ánh sáng Pháp. Vì theo đạo Tin Lành nên tổ tiên của Ruxô phải rời quê, một vùng gần Pari, sang cư trú ở Giơnevơ từ 1549. Mẹ mất sớm, sống với cha là thợ đồng hồ. Thuở nhỏ, không được học hành chu đáo. Năm 1728, bỏ Giơnevơ ra đi tìm cuộc sống tự do, lang thang nhiều nơi, kiếm sống bằng nhiều nghề.


Ruxô J. J.

Là một người theo thuyết tự nhiên thầnnhị nguyên luận, ông đề cao tình yêu đối với thiên nhiên và có một quan niệm bi đát về xã hội, cho rằng xã hội văn minh làm hư hỏng con người. Trong các tác phẩm “Luận về nguồn gốc và cơ sở của sự không bình đẳng giữa người và người” (1755), “Thư gửi cho Đalambe về sân khấu”(1758), Ruxô đã tố cáo sự bất bình đẳng giữa người với người, cho rằng ở “trạng thái tự nhiên” thì không tồn tại hiện tượng đó. Tác phẩm “Khế ước xã hội” (1762) đã làm cho Ruxô có vai trò quan trọng trong triết học chính trị. Ruxô đã đi xa hơn Môngtexkiơ S. L. (Ch. L. Montesquieu) và Vônte (Voltaire) trong việc bảo vệ tự do và bình đẳng trên cơ sở hoà giải quyền tự do cá nhân với những yêu cầu của đời sống xã hội. Theo ông, cần thiết lập một trật tự xã hội “tự nhiên”. Đây là một học thuyết về nhà nước mà nền tảng là sự hiệp thương giữa mọi người, nhân dân có quyền nắm chính quyền, lật đổ chúa phong kiến. “Khế ước xã hội” của Ruxô đã gợi ý cho việc soạn thảo “Tuyên ngôn về nhân quyền” – tác phẩm thể hiện quan điểm chính trị của cuộc cách mạng tư sản, có ảnh hưởng đến các nhà triết học lớn của Đức như Kantơ I. (I. Kant) và Fichtơ I. G. (J. G. Fichte). Năm 1742, Ruxô đệ trình lên Viện Hàn lâm Khoa học Pháp “Dự án cải cách phương pháp kí âm” nhưng không được chấp nhận. Năm 1750, cho in “Luận về khoa học và nghệ thuật”, trong đó phủ nhận vai trò của khoa học và nghệ thuật. Tiểu thuyết “Juyli hay là nàng Êlôidơ mới” (1761), “Êmin, hay nền về giáo dục” (1762); tự truyện “Thú tội” (1782 – 89), “Những mơ mộng của một người dạo chơi cô độc” (1772 – 78) bộc lộ rõ tư tưởng của Ruxô về quan hệ con người trong xã hội, tạo cơ sở cho sự hình thành tính tâm lí trong văn học Châu Âu. Ruxô là đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa linh cảm trong lí luận văn học và sân khấu, là người có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ nền văn học Châu Âu.

Ruxô còn là tác giả của nhiều vở hài kịch, nhạc kịch, kịch một màn như “Thầy bói nông thôn” (1752). Ruxô phủ nhận tác dụng tích cực của sân khấu đối với khán giả.

Môngtexkiơ S.L

MÔNGTEXKIƠ S. L.: (Charles Louis Montesquieu; 1689 – 1755), nhà văn, nhà triết học, xã hội học và sử học Pháp, người đại diện cho khuynh hướng chính trị của giai cấp tư sản Pháp thế kỉ 18 và có ảnh hưởng lớn đến Cách mạng tư sản Pháp 1789. Ông phê phán nhà thờ và thần học, nhưng lại cho rằng tôn giáo có một vai trò nhất định trong việc duy trì đạo đức xã hội. Trong khi phê phán chế độ quân chủ chuyên chế ở Pháp, Môngtexkiơ lại đồng thời bảo vệ tư tưởng thoả hiệp về việc duy trì một chế độ quân chủ lập hiến ôn hoà và nêu lên nguyên tắc phân chia quyền lực (thuyết phân quyền: quyền lập hiến, quyền tư pháp và quyền hành chính); cố gắng tìm cách vạch ra nguyên nhân xuất hiện các chế độ nhà nước, phân tích các hình thức nhà nước khác nhau, khẳng định luật pháp phụ thuộc vào hình thức cầm quyền ở mỗi nước. Theo ông, luật pháp không phải do thượng đế quyết định hay chỉ xuất phát từ một nguyên tắc trừu tượng, như công lí. Môngtexkiơ là một trong những người sáng lập ra trường phái địa lí trong xã hội học; ông cho rằng bộ mặt tinh thần của một dân tộc, tính chất của luật pháp của một xã hội phụ thuộc vào khí hậu, đất đai, bề mặt lãnh thổ mà dân tộc đó sinh sống, nghĩa là phụ thuộc vào những điều kiện địa lí. Môngtexkiơ cũng nhấn mạnh đến vai trò của môi trường xã hội mà theo ông, nó được đồng nhất với khái niệm chế độ chính trị và luật pháp. Những tác phẩm chính: “Những bức thư Ba Tư” (1721), “Suy nghĩ về nguyên nhân thịnh suy của người La Mã” (1734), “Về tinh thần của luật pháp” (1748).

Điđơrô Đ.

ĐIĐƠRÔ Đ.:

(Denis Diderot; 1713 – 84), nhà triết học duy vật Pháp, nhà văn, nhà tư tưởng của Cách mạng tư sản Pháp thế kỉ 18, viện sĩ danh dự nước ngoài Viện Hàn lâm Khoa học Pêtecbua (Nga; 1773). Người tổ chức và biên soạn “Bách khoa thư (hoặc Từ điển tường giải) các khoa học, nghệ thuật và thủ công nghiệp”. Trong các tác phẩm triết học (cơ sở) “Lá thư về những người mù cho những người sáng đọc” (1749), “Những suy nghĩ giải thích giới tự nhiên” (1754), ” Giấc mơ của Đalambe” (1769), “Những nguyên tắc triết học của vật chất và vận động” (1770), Điđơrô đã chống lại chủ nghĩa duy tâm chủ quan. Trong trước tác “Người cháu họ của Ramô” viết khoảng năm 1762, Điđơrô nêu ra những luận điểm của phép biện chứng. Trong văn học, Điđơrô đấu tranh cho chủ nghĩa hiện thực [tiểu thuyết “Giăc – kẻ theo thuyết định mệnh và ông chủ của anh ta” (1773) và truyện ngắn “Nữ tu sĩ” (1760)] mà Điđơrô đã tiến hành đồng thời trong các tác phẩm phê bình nghệ thuật tạo hình (“Các phòng triển lãm”; 1759 – 81) và sân khấu (“Nghịch lí về diễn viên”; 1773 – 78).


Điđơrô Đ.

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Học tập
READ:  Tả cảnh đẹp nơi em ở vào một mùa trong năm

Bài viết hay nhất